.jpg)
Malatya’nın uçsuz bucaksız coğrafyasında, dağların ardına gizlenmiş asırlık bir hafıza, şimdilerde ritmik kirkit sesleriyle yeniden yankılanıyor. Unutulmaya yüz tutmuş, sandıklarda kaderine terk edilmiş o muazzam motifler, Akçadağ’ın Ancar Köyü’nde kurulan sıra dışı bir halı atölyesinde küllerinden doğuyor. Türk Patent ve Marka Kurumu’ndan aldığı Coğrafi İşaret Tescili ile kimliğini tüm dünyaya kanıtlayan tarihi Akçadağ Halısı, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından “Devlet Sanatçısı” unvanıyla onurlandırılan usta öğretici Sema Düz’ün ellerinde istikbale dokunuyor.
Sandıklardan Çıkan Asırlık Hafıza: Akçadağ Halısı Nedir?
Halı, Türk kültüründe sadece bir zemin örtüsü değildir; dokuyanın sevdası, köyün tarihi, coğrafyanın karakteridir. Akçadağ Halısı ise bu tanımın çok daha ötesinde bir anlam taşıyor. Yöreye has koyunların yünlerinden elde edilen iplerin, doğadan toplanan bitkilerle yapılan kök boyalarla renklendirilmesiyle başlayan bu serüven, aylarca süren bir sabır ayinine dönüşüyor.
Akçadağ Halısı’nı diğer dokumalardan ayıran en büyük özellik, üzerindeki geometrik şifreler ve her biri birer felsefi anlam taşıyan endemik motifler. Geçtiğimiz dönemde alınan Coğrafi İşaret Tescili, bu benzersiz sanatın sadece Malatya’ya ait olduğunu tescillemekle kalmadı, aynı zamanda taklit edilmesinin önüne geçerek hak ettiği uluslararası değer kapısını da sonuna kadar araladı.
Ancar Köyü’nde Bir Kültür Ocağı: Devlet Sanatçısı Sema Düz Dokunuşu
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın “Devlet Sanatçısı” unvanı verdiği Sema Düz, bu atölyeyi sadece bir üretim merkezi olarak görmüyor; burası onun için geçmişle gelecek arasında kurulan kutsal bir köprü. Tezgâhların başında, köyün kadınlarıyla omuz omuza veren Düz, genç kızlara ve ev hanımlarına sadece halı dokumayı öğretmiyor, onlara kültürel bir mirasın koruyucusu olma misyonunu aşılıyor.
“Bu İlmeklerde Kadının Gücü, Coğrafyanın Şiiri Var”
Atölyedeki hummalı çalışmayı değerlendiren Devlet Sanatçısı Sema Düz, Coğrafi İşaret Tescili’nin bu kadim sanat için bir dönüm noktası olduğunu vurgululadı. Gözlerinde bu sanata duyduğu aşkın ışıltısıyla konuşan Düz, şu ifadeleri kullandı:
“Akçadağ halısı, alelade bir kilim ya da ticari bir meta değildir. Bu halıların her bir düğümünde bir kadının göz nuru, Malatya’nın dağlarında açan bir çiçeğin rengi, asırlık bir Anadolu hikâyesi gizlidir. Uzun yıllar boyu bu nadide sanat unutulma tehlikesiyle karşı karşıyaydı. Ancak aldığımız Coğrafi İşaret Tescili, bizim en büyük zırhımız ve gururumuz oldu. Şimdi Ancar Köyü’ndeki bu atölyede, geleneksel reçetelere sadık kalarak, kök boyalı yün iplerimizle tarihi yeniden yazıyoruz. Burada hem kadınlarımıza istihdam sağlıyoruz hem de bu toprağın ruhunu dünyaya ihraç etmeye hazırlanıyoruz.”
Kadın Eliyle Büyüyen Ekonomi ve Turizm Potansiyeli
Ancar Köyü halı atölyesi, kültürel bir uyanışın yanı sıra bölge için ciddi bir mikro-ekonomi modeli de oluşturuyor. Atölyede çalışan köylü kadınlar, bir yandan unutulmaya yüz tutmuş bir geleneğe can verirken, diğer yandan ev ekonomilerine doğrudan katkı sağlıyorlar. Sipariş usulüyle üretilen ve her biri tek ve benzersiz olan bu sanat eserleri, şimdiden koleksiyonelerin ve etnik tasarım meraklılarının radarına girmiş durumda.
Haber/ Melahat Sengir